Soruşturma evresinde müdafilik yapmayı, sizin bir dakika, rakibinizin ise bir saat düşünme süresine sahip olduğu bir satranç maçı oynamaya benzetiyorum. Üstelik rakibiniz, oyunun kurallarını fiilen istediği gibi değiştirebilme gücüne de sahiptir. Satrançta oyuncular hiç değilse aynı tahtayı görür, taşların yerini bilir, yapılan hamleyi izler. Soruşturmada müdafi kimi zaman bu imkândan da yoksundur. Taşların bir bölümü kendisinden gizlenirken bir sonraki hamleyi seçmesi, bunu da gecikmeden yapması beklenir. Böyle bir maçta iyi satranç oynamayı bilmek, yenilmemek için yeterli olabilir mi?

30.10.2026

Bir kişi kolluğa olay hakkında bilgi vermek için çağrılır. Önce ne gördüğü sorulur; ardından sorular kendi davranışlarına, olayla bağlantısına ve sorumluluğuna yönelir. Görüşme aynı odada, aynı görevliler önünde sürmektedir. Fakat kişinin hukuki konumu artık başlangıçtakiyle aynı olmayabilir. Soruşturmanın bilgi kaynağı olarak çağrılan kişi, suç isnadının muhatabına dönüşmüştür.

29.10.2026

Ceza soruşturması çoğu zaman henüz ne olduğunun tam olarak bilinmediği bir olayla başlar. Bir şikâyet, bir ihbar, bir kolluk tutanağı yahut birkaç iletişim kaydı vardır. Deliller toplanacak, ilgililer dinlenecek, olayın çeşitli ihtimalleri araştırılacaktır. Fakat daha ilk günden dosyanın bir adı vardır: dolandırıcılık, yağma, rüşvet, uyuşturucu ticareti, örgüt üyeliği… Henüz araştırılan şey, peşinen bir ceza normunun içine yerleştirilmiştir. Bu başlangıç nitelemesi teknik bakımdan gerekli olabilir. Tehlike, geçici olması gereken bu değerlendirmenin dosyanın değişmez gerçeği gibi kabul edilmesidir.

28.10.2026

Bir insanı yalnızca mahkûmiyet hükmü mü cezalandırır? Henüz suçluluğu kesinleşmemiş bir kişinin saatlerce adliye koridorunda bekletilmesi, duruşma salonunda müdafiinden uzağa oturtulması, konuşmasının sürekli kesilmesi veya ne zaman biteceği belli olmayan bir yargılamaya maruz bırakılması da cezaya benzeyen sonuçlar doğurabilir mi? Ceza muhakemesinin insan üzerindeki etkilerini tartışmak için bu soruyla başlamak gerekir.

17.10.2026

Ankara Barosu’nun 10-11 Ekim 2026 tarihlerinde yapılan genel kurulunda, kürsüden yükselen sözler kadar salonun dışında devam eden siyasi gösteriler de dikkat çekiciydi. Grupların stantlarında mütemadiyen İzmir Marşı ve benzeri marşlar çalındı; “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” sloganları atıldı. Atatürk imgesi, Atatürkçülük ve milliyetçilik, farklı siyasi geleneklerin başvurduğu güçlü meşruiyet kaynakları olarak karşımıza çıktı. Bir meslek örgütünün genel kurulunda Cumhuriyet’e ve laikliğe ilişkin görüşlerin açıklanmasında yadırganacak bir şey yok. Fakat konuşmalarla marşlar birbirine karışırken başka bir soru ister istemez gündeme geldi: Avukatın kendi meslek örgütünde esas konuşulması gereken şey nedir?

17.10.2026

Ankara Barosu Genel Kurulunun ikinci günüydü. Çok genç bir meslektaşım, çantasından gizlice çıkardığı Efexor’u içti. Kim olduğunu anlatmayacağım. O anın kendisi yeterli. Genel kuruldan aklımda kalan konuşmaların, karşılaşmaların ve seçim telaşının yanına, çantadan çıkarılan o ilaç da yerleşti.

12.10.2026

Ankara Barosu'nun 69. Olağan Genel Kurulunun ilk günü geride kaldı. Yarın seçim var. Bugün söylenen sözlerin, yapılan konuşmaların, verilen vaatlerin yerini yarın oy pusulaları alacak. Seçimlerin kendine özgü heyecanı, grupların kazanma arzusu, adayların umutları ve yıllardır tekrarlanan rekabet bir kez daha sandığa taşınacak. Akşam olduğunda kazananlar sevinecek, kaybedenler sonuçları değerlendirecek. Bir süre sonra seçim afişleri kaldırılacak, tebrik ziyaretleri başlayacak, toplu fotoğraflar çekilecek ve baro yeniden gündelik hayatına dönecek. Peki, avukatın hayatında ne değişecek? Bence bu seçim gecesinde kendimize sormamız gereken asıl soru budur.

10.10.2026

Avukatlık Kanunu avukatın mesleki statüsünü, yetkilerini ve örgütlenmesini düzenler. Ne var ki avukatlığın hukuk düzenindeki yerini yalnızca bu kanunun hükümleriyle açıklamak mümkün değildir. Muhakeme kanunları, anayasal güvenceler ve uluslararası insan hakları metinleri birlikte değerlendirildiğinde avukatlık, yalnızca bir mesleğin icrası olmaktan çıkar; bireyin devletin gücü karşısında hukuki yardım alabilmesinin ve yargılamaya etkili biçimde katılabilmesinin güvencesi olarak belirir.

09.10.2026

2019 yılında “Hukukumuzda Tutuklama Cezası” başlıklı bir yazı yazmıştım. Başlığın ceza muhakemesi kitaplarına aykırı olduğunun farkındaydım. Zaten derdim de tam olarak buydu. Kitaplarda bir koruma tedbiri olarak anlatılan tutuklama ile adliye koridorlarında karşılaştığımız tutuklama aynı şey değildi. Meslek pratiği, tutuklamanın kimi zaman “süresi gayrimuayyen hapis cezası” gibi çalıştığını gösteriyordu.

08.10.2026

Ankara Barosu seçimleri yaklaşırken yine grupları, adayları, listeleri ve ittifakları konuşuyoruz. Oysa bütün bu tartışmaların gerisinde, seçim sonuçlarından daha kalıcı bir mesele var: Bir avukatın bir gruba aidiyeti nerede başlar, nerede biter; aidiyet hangi noktadan sonra düşünmeyi kolaylaştıran bir dayanışma olmaktan çıkıp insanın kendi muhakemesini teslim ettiği bir fanatizme dönüşür?

07.10.2026

Ceza soruşturmasında bir eve veya işyerine giren kolluğun elinde arama kararı bulunduğunda, uygulamada çoğu zaman tartışmanın bittiği sanılıyor. Karar gösteriliyor, kapı açılıyor; sonra odalar, çekmeceler, dolaplar, çantalar, telefonlar, bilgisayarlar, belgeler ve giderek insanların sözleri soruşturmanın malzemesine dönüşüyor. Bulunan eşyaya elkonuluyor, tutanak düzenleniyor ve dosyanın içine giren o tutanak, bir süre sonra yaşanan olayın kendisinden daha güçlü bir gerçeklik kazanıyor.

07.10.2026

Ankara Barosu'nun 69. Olağan Genel Kurulu 10 Ekim 2026 Cumartesi günü toplanacak. Gündem görüşülecek, faaliyetler ve hesaplar tartışılacak, avukatlar söz alacak; ertesi gün, 11 Ekim Pazar günü ise sandık kurulacak ve seçim yapılacak. İkinci gün sandıkların başında yine bir kalabalık göreceğiz. Benim asıl merak ettiğim ise birinci gün.

06.10.2026

Bir önceki yazımda, Ankara Barosu’nun 68. Genel Kurulunda yaşanan düdük protestosunu tartışmış; meselenin düdüğün kendisinden çok, onu doğuran genel kurul yönetimi olduğunu söylemiştim. Yazının sonunda da “Kullanmama gerek kalır mı bilmiyorum, ama Ankara Barosu 69. Genel Kurulunda düdüğüm cebimde olacak.” demiştim. Bu yazı, o cümlenin devamıdır. Düdüğün cebimizde kalıp kalmaması biraz da genel kurulu yönetecek divanın tutumuna bağlıdır.

05.10.2026

“Suçsuzsan neden susuyorsun?” Ceza soruşturmasında susma hakkını belki de en iyi anlatan soru budur. Çünkü soru, yalnızca bir merakı değil, köklü bir önyargıyı da içinde taşır: Suçsuz insan konuşur, suçlu insan susar. Suçsuz olanın kendisini anlatması, sorulara cevap vermesi, yanlış anlaşılmayı gidermesi beklenir; susuyorsa sakladığı bir şey bulunduğu düşünülür. Oysa ceza muhakemesinin temel mantığı bunun tersidir. Bir kişiye suç isnat edildiğinde, o kişinin devlete suçsuzluğunu anlatma ve ispatlama yükümlülüğü doğmaz. İspat yükü iddia makamındadır; şüpheli veya sanık, kendi mahkûmiyetine yardımcı olmaya zorlanamaz.

05.10.2026

Ankara Barosu Genel Kurulu 10-11 Ekim 2026 tarihlerinde yapılacak. 10 Ekim Cumartesi günü Genel Kurul toplanacak, gündem görüşülecek; 11 Ekim Pazar günü ise seçimler yapılacak. Bu iki günü birbirinden ayırmak gerekiyor. Çünkü baro genel kurullarını yalnızca başkanın, yönetim kurulunun ve Türkiye Barolar Birliği delegelerinin seçildiği bir sandık faaliyeti gibi görmeye başladığımız ölçüde, Genel Kurulun asıl anlamını da kaybediyoruz.

04.10.2026

Ceza muhakemesinde bazı dosyalar vardır; suçun ağırlığından önce dosyanın ağırlığı hissedilir. Yüzlerce sanık, binlerce sayfalık iddianame, yüz binlerce sayfa ek, HTS kayıtları, MASAK raporları, dijital materyaller, gizli tanık ve etkin pişmanlık ifadeleri, aylarca süren duruşmalar... Dosya büyüdükçe ortaya yalnız teknik bir inceleme güçlüğü çıkmaz. Daha önemli bir tehlike belirir: bireysel savunma kalabalığın içinde görünmez hâle gelir.

04.10.2026

Haftaya Ankara Barosu Genel Kurulu var. Genel Kurul görüşmeleri 10 Ekim 2026 Cumartesi günü yapılacak; seçim ve sandık ise 11 Ekim 2026 Pazar günü. Yaklaşık 27 bin avukatın kayıtlı olduğu bir barodan söz ediyoruz. Buna rağmen 10 Ekim’de, yani avukatın söz söyleyeceği ilk gün, 2.700 avukatın salonda bulunmasını sağlamak bile her defasında ciddi bir mesele hâline geliyor. Oysa bu sayı, Genel Kurulun yapılabilmesi için gereken asgari katılımı ifade ediyor. İşin daha düşündürücü tarafı, ertesi gün sandık kurulduğunda tablonun bütünüyle değişmesi.

03.10.2026

Bir insanı susturmanın tek yolu konuşmasını yasaklamak değildir. Bazen konuşmasına izin verirsiniz ama konuşacağı yere ulaşmasını güçleştirirsiniz; avukatıyla görüşmesini yasaklamazsınız ama araya yüzlerce kilometre koyarsınız; duruşmaya katılmasına engel olmazsınız ama savunmayı hem mesafe hem zaman bakımından ağırlaştırırsınız. Kâğıt üzerinde hak yerinde durur, fakat o hakkın kullanılmasının etrafına görünmez engeller örülür. Avukat Mehmet Pehlivan’ın Çorlu Karatepe Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu’ndan Kandıra F Tipi Ceza İnfaz Kurumu’na gece saatlerinde nakli tam da bu nedenle yalnızca “bir cezaevi değişikliği” olarak ele alınamaz. Burada tartışılması gereken, savunmanın yalnızca mekân içinde değil, zaman içinde de nasıl daraltılabildiğidir.

03.10.2026

Ceza muhakemesinin temel amaçlarından birinin maddi gerçeğe ulaşmak olduğu hep söylenir. Bu söz doğrudur; ancak çoğu zaman yarım söylenir. Çünkü ceza muhakemesi, maddi gerçeğe ne pahasına olursa olsun ulaşmaya çalışan sınırsız bir araştırma faaliyeti değildir. Bir suç işlenmişse failin bulunması, olayın aydınlatılması, delillerin toplanması ve suçlu ile suçsuzun birbirinden ayrılması gerekir. Fakat hukuk devletinde yalnızca sonucun doğru olması yetmez; o sonuca hangi yöntemle ulaşıldığı da önemlidir. Devlet, cezalandırma yetkisini kullanırken kendi koyduğu kurallara uymak zorundadır. Aksi hâlde ceza muhakemesini muhakeme olmaktan çıkarıp, sonucun yöntemi meşrulaştırdığı bir güç kullanımına dönüştürmüş oluruz.

03.10.2026

Bir ceza soruşturmasının en kırılgan ânı çoğu zaman ilk saatleridir. Henüz iddianame yoktur, deliller tartışılmamıştır, şüphelinin savunması tam olarak alınmamıştır; hatta birkaç saat sonra serbest bırakılması, aylar sonra kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya yıllar sonra beraat etmesi ihtimal dâhilindedir. Buna rağmen kamuoyu bazen soruşturmanın daha ilk sabahında çok daha kesin bir görüntüyle karşılaşır: şafak vakti bir evin kapısı, hızla içeri giren polisler, uykudan yeni kalkmış insanlar, arama, kelepçe, polis aracına bindirilen şüpheli ve hemen arkasından televizyonlara ve sosyal medyaya düşen birkaç dakikalık operasyon videosu. Hukukun henüz ‘şüpheli’ dediği kişi, görüntünün dili içinde çoktan ‘suçlu’ hâline gelebilir.

03.10.2026